tren

21 Ocak 2009

Eskişehir Karikatürleri Albümü

(Ocak 2009) Eskişehir Sanat Dergisi, Sayı: 31 – Eskişehir

 Makaleler ve Bildiriler
 Makaleler ve Bildiriler
 Makaleler ve Bildiriler

Eskişehir’deki karikatür sanatını ve sanatçılarını ele alan ikinci kitap yayınlandı. İki yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu yayınla ilgili bir değerlendirme yazısı ne yazık ki yazılmadı. Sanat Derneği Başkanı Şehabettin Tosuner hatırlatınca benim görev alanıma girmesi nedeniyle geç de olsa bir değerlendirme yazısı yazmak bana düştü.

Söz konusu edilen kitaprîki Eylül’de çalışan gazeteci Ali BAŞ’ın hazırladığı “Eskişehir Karikatüristleri Albümü”dür. Güzel bir kapak tasarımı ile yayınlanan kitap; 240 sayfa ve 17X27,5 cm. boyutlarında. “Sanata hizmet sanatçıya destek” sloganıyla Eskişehir Odunpazarı Belediyesi tarafından Mayıs 2006’da yayınlandı.

Odunpazarı Belediye Başkanı Burhan Sakallı sunuş yazısında; “Eskişehir’imizin mizah ustalarının birçoğu dünyanın dört bir yanında karikatür yarışmalarında büyük ödüller, dereceler almışlardır” diyerek başarıdan başarıya koşan bu sanatçıların desteklenmesi gerektiğini düşünmüş ve Eskişehir karikatür tarihine ışık tutacak bir hizmeti yerine getirmiş. Benzer şekilde diğer sanat dallarında da yayınlar yapan Burhan Sakallıyı bu duyarlığından dolayı kutlamak gerek.

Burhan Sakallı; mizahın, popüler kültürün bozucu etkisine karşın sulanmadan, kendine özgü inceliği ile varlığını sürdüreceğine ve işlevine uygun etkiler yapacağına inandığını belirtiyor. “Bu inancımı pekiştiren kanıt da, büyük bir onurla yayınladığımız seçkimizdeki karikatür sanatçılarının ince çizgileridir” diyor. Bu ülkede sanata değer verilmesi konusundaki sıkıntıları anımsatırcasına “Bu kitap biraz da bu şehre ve bu şehrin sanatçılarına vefa borcunun ödenmesidir” özeleştirisini yapıyor.

Kitapta yaş sırasına göre ; Pertev Ertün, Beytullah Heper, Saim Ericek, Yılmaz Büyükerşen, Erol Büyükmeriç, K. Diyar Aydoğdu, Ömer Faruk Servi, Atila Özer, Bülent Arabacıoğlu, Süleyman Genç, Ahmet Sofuoğlu, Yaşar Arda, Hikmet Cerrah, Yüksel Bayram, Dinçer Pilgir, Cengiz Çalış, İsmail Turan, Atilla Yakşi, Sevil Özgür ve Sertaç Ürer adlarındaki karikatürcüler tanıtılmış. Bu karikatürcülerin bir kısmı Eskişehir’de doğmuş, bir kısmı başka şehirlerde doğmuş sonradan Eskişehir’e yerleşmiş, bir kısmı Eskişehir’deki gazetelerde çizmiş, bir kısmı Eskişehir dışında çeşitli gazete ve dergilerde çalışmış sanatçılardır. Kitapta, öncelikle karikatürcülerin özgeçmişleri verilmiş. Daha sonra her bir karikatürcünün, karikatür sanatı ile ilgili görüşleri, çizgi anlayışları, amaçları (sanatçıların kendi ifadeleriyle) yazılmış. Ayrıca bu sanatçılara Eskişehir’le ve Eskişehir’deki karikatürle ilgili görüşleri de sorulmuş. Bu yazılı açıklamalardan sonra her sanatçının karikatürlerinden örnekler verilerek, sanatçının portre karikatürü ve fotoğrafıyla görsellik tamamlanmış. Kitabın son bölümüne ise karikatür etkinlikleriyle ilgili belgesel nitelikli görüntüler konmuş.

Kitabı hazırlayan Ali Baş giriş yazısında önce Eskişehirli mizah ustası Nasrettin Hoca’yı anlatmış. Karikatürcülerin de mizahçı olduğunu ve elbette Nasrettin Hoca’nın torunları olarak Eskişehir’de boy vermesinin kaçınılmaz olacağını belirtmiş. Ali Baş, daha sonra Türk karikatürünün tarihsel gelişiminden söz etmiş. Eskişehir özelinde karikatür sanatının yerel basında ne zaman başladığını, Eskişehir’de açılan önemli sergileri anlatmış. Cemal Nadir in Eskişehir’deki sergisinin Pertev Ertün’ü, Beytullah Heper’i ne kadar etkilediğini, Eskişehirli öncü karikatürcülerin “Saksağan” adında haftalık mizah gazetesi çıkardıklarını tirajının 2000 civarında olduğunu anlatmış. Eskişehir’in ikinci kuşak karikatürcüleri olarak Erol Büyükmeriç, Ömer Faruk Servi, Atila Özer, Bülent Arabacıoğlu’ndan söz etmiş. Anadolu Üniversitesi’nin karikatür sanatı için yaptıklarını, araştırma merkezi ve karikatür müzesinin açılışını anlatmış. Açılan sergileri, alınan ödülleri sıralamış…

Ali Baş kitabın giriş yazısında Eskişehir yerel gazetelerinde karikatürleri yayınlanan Atila Öngel ve Abdullah Üçyıldız’a bir türlü ulaşamadığını Selçuk Erdem ve İlkay Kara’nın da ulaştığı halde yanıt vermediğini yazmış. Sıklıkla rastlanmayan böyle bir yayını yapanlara duyarsız kalmayı bir türlü anlam veremiyorum.

Bu konuda yapılmış ilk kitap: Özgür Topyıldız’ın 1996 yılında yayınladığı “Eskişehir’de Karikatür” adını taşıyordu. Bu kitapta 45 karikatürcü tanıtılmıştı. Ancak bunlardan bir kısmı üniversite öğrenimi için Eskişehir’e gelenler, bir kısmı da amatörce kısa bir süre karikatürle uğraşıp bırakanlar olduğu için Ali Baş bu isimleri kitabına almamış.

Görünen o ki Eskişehir karikatür tarihi yeni isimlerle zenginleşeceği yerde sanki duraklama içinde. Zaten son kitap yayınlandıktan sonra Ahmet Sofuoğlu (2007) ve İsmail Turan (2008) gibi iki karikatürcü de genç yaşta aramızdan ayrıldılar. Bu, Eskişehir karikatürünün kan kaybından başka bir şey değildir. Özellikle İsmail Turan karikatüre profesyonel gözle bakan, hayatını bu sanattan kazanan birisi olarak önemli bir kayıptır.

“Gülmeyi unutmayan, yüzünden gülümsemesi eksik olmayan tüm insanlara” adanan kitap için Odunpazarı Belediyesi’ne çok teşekkürler. Dilerim, bundan sonraki aşamada bu kitapta tanıtımı yapılan sanatçıların ayrı ayrı albümleri de yapılır.


YASAL UYARI: Bu sitede yer alan tüm içerik, Prof.Atila Özer Müze Evi'ne aittir. Prof.Atila Özer Müze Evi'nin yazılı izni olmadan, bu içeriğin kopyalanması, imzalı veya imzasız kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.